Bariatrik Cerrahi…

Merhaba sevgili Bigoody okurları… Bu haftaki konumuz bariatrik cerrahi uygulaması. Bariatrik cerrahi son zamanlarda sıkça uygulanan cerrahi yöntemlerden biridir. Gastrik bypass, tüp mide ameliyatı, gastrik bantlama gibi farklı çeşitleri vardır. Ameliyatın çeşidi ve tedavinin süreci hekim ve ekibiyle birlikte yürütülmelidir. Kişinin bariatrik cerrahiye uygun bir hasta olup olmadığı öncelikle tespit edilmelidir. İlk olarak beden kitle indeksi (BMI) ölçülmelidir. BMI’i 40’ın üzerinde olan hastalar ile uzun süre (en az 1 yıl) diyet ve spor yaptığı halde kilo verememiş ve BMI’i 35- 40 arasında kronik hastalığı olan bireyler  için bariatrik cerrahi uygulanabilir. Bununla birlikte kişinin diyabet, kalp hastalığı ve lipit metabolizma bozukluklarının olup olmadığı da önemli bir kriterdir. Son yapılan araştırmalara göre diyabet hastalarının cerrahi operasyonalarına öncelik verilmektedir çünkü bu hastalarda yaşam kalitesini artırmak ve tedavi masraflarını düşürmek gerekir. Yapılan çalışmalarda bariatrik cerrahi sonrası kilo vermeye bağlı kişilerde dejeneratif eklem hastalıkları, uyku apnesi, karaciğer yağlanması, hipoventilasyon ve astım problemlerinin azaldığı görülmüştür.

Ameliyatına karar verilen kişi öncelikle geçireceği süreçle ilgili bilgilendirilmelidir. Kişinin ameliyat sonrası hayatında bazı değişikliklere gitmesi gerekir. Bunlar: beslenme alışkanlığı, duygu durumuna bağlı yeme davranışı, sıvı alımı ve egzersizle ilgilidir. Kişiye öncelikle süreç anlatılmalı ve kabul etmesi ve değişikliklere adapte olması durumunda ameliyatına karar verilmelidir. Başarısız cerrahi müdahele riski, kısıtlayıcı beslenme, kontrolsüz suplemen kullanımı ve hastanın diyete olan uyumsuzluğu ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Cerrahi müdaheleden en az 6 hafta önce kişi diyetisyenle görüşmeye başlamalıdır. Ameliyat sonrası ise 1. 3. 6. 9. Ve 12. Aylarda diyetisyen görüşmelerine en az 1 kez gitmelidir. Burada amaç kişinin ameliyat sonrası dönemde beslenme alışkanlıklarını değiştirip değiştiremeyeceğini gözlemlemek ve bir miktar kilo vermesini sağlamaktır.

Diyetisyen görüşmesinde öncelikle detaylı diyet öyküsü alınmalıdır. Kişinin beslenme alışkanlıklarını inceledikten sonra diyet programı hemen başlatılmalıdır. Operasyon öncesi % 5-10 oranında kilo kaybı operasyon sonrası dönemde ameliyatın başarı oranını artırır. Ayrıca kişinin beslenme alışkanlıkları yavaş yavaş değişmeye başlamalıdır.

Yapılan çalışmalarda ameliyat sonrası %60 oranında kilo kaybı yaşayan hastalarda depresyon ve travma oranının yüksek olduğu görülmüştür. Bunun nedeni kişinin mide kapasitesinin küçülmesi ile açlık ve tokluk tanımının değişmesine rağmen, duygusal olarak yeme isteğinin ve çevresinin değişmemesidir. Bu nedenle kişilerin duygusal yemeyi durduracak metotlara ihtiyacı vardır. Hastalara ameliyat sonrası dönemde nasıl beslenecekleri detaylı şekilde anlatılmalı, duygusal yemenin önüne geçilmeli ve psikologla birlikte çalışılmalıdır.

OPERASYON ÖNCESİ BESLENME PLANI

  • Bariatrik cerrahi hastaları düzenli yeme biçimini sağlamalıdır (en az 4 öğün). Yemek masa başında, yediğinin farkına vararak tüketilmelidir.
  • Kahvaltı uyandıktan sonra 1 saat içinde tüketilmelidir. Sonraki öğünler 3-4 saatte bir planlanmalıdır.
  • Hastalara 4 hafta boyunca ortalama 1000 kalori civarında beslenme planı düzenlenmelidir. Burada amaç hem kişinin kilo vermeye başlaması, hem de düşük kalorili beslenmeye alışmasıdır.
  • Yavaş yemek, yemeği küçük lokmalara bölmek ve uzun çiğnemek tedavinin önemli bir bölümünü oluşturur. Operasyon sonrasında hızlı yeme ve çiğnemeden yutma kişide kusmayı tetikler ve iyileşme süresini uzatır. Bu nedenle operasyon öncesinde kişi bu duruma alıştırılmalıdır.
  • Sıvılar mutlaka öğün aralarında alınmalıdır. Yemekle birlikte su veya herhangi bir içecek tüketmemeyi kişi alışkanlık haline getirmelidir.
  • Diyetin yağ ve karbonhidrat oranı düşürülmelidir, protein içeriği artırılmalıdır. Düşük yağ ve karbonhidratlı pişirme ve hazırlama teknikleri kişiye öğretilmelidir.
  • Obezite besin öğesi yetersizliğine yol açabilir. Ameliyat öncesi kişide herhangi bir besin öğesi yetersizliği (demir, folik asit, b 12, d vit, magnezyum, çinko vb.) olup olmadığına bakılmalıdır. Operasyon sonrası suplement kullanımı hakkında bilgi verilmelidir.