En ‘Zarif’ Defans; Brazilian Jiu Jitsu

Malumunuz, İstanbul’da hayat kadınlar için yeterince zor… Trafikte sıkıştırılıp sokakta yürürken rahatsız ediliyor, iş çıkışı küçük bir mola vereyim derken geceyi karakolda kapatabiliyoruz. Hep savunmada, hep diken üstünde ve çoğunlukla tedirginiz. Fiziki anlamda da -çoğunlukla- dezavantajlı olduğumuz ortada. Hal böyle olunca güçlü olana galip gelme yollarını öğrenmemiz şart oluyor. Ben de bu fikirden yola çıktım ve dünyada oldukça popüler olan savunma sporu Brazilian Jiu Jitsu’yu öğrenmek istedim. Sizler için Türkiye’nin sayılı BJJ eğitmenlerinden Gökçehan Kırbaç ile buluştum. Savunma sporları, kadın ve güç üzerine keyifli bir sohbet gerçekleştirdik. İşte satırlarımıza yansıyanlar…

Jiu Jitsu’dan önce sizi tanıyalım. Gökçehan Kırbaç kimdir? Eğitimi, iş yaşamı vs.

Eğitim hayatımdan sonra uzun yıllar kurumsal yaşam içinde yer aldım ama spor benim hep vazgeçilmezim oldu. Sporla ilk tanışmam Kızıltoprak Zühtüpaşa İlkokulu’nda jimnastik ile oldu. Ardından Fenerbahçe Spor Kulübü’nde önce atletizm yaptım, sonra minikler futbol takımına girdim ve lisanslı olarak paf takımına kadar yükseldim. Daha sonraki yıllarda özellikle yaz aylarında Fenerbahçe Yelken Kulübü’ne bağlı olarak yelken sporu yaparken kış tatillerinde de kayak sonrasında da snowbord yapmaya başladım. Aynı dönemde Fenerbahçe Spor Kulübü boks takımında idmanlara devam ettim. 2003 yılında ise Brezilya’ya yerleştim ve Brazilian Jiu Jitsu (BJJ) ile burada tanıştım. İyi ki de tanışmışım.

Jiu Jitsu ile ilk ne zaman, nerede tanıştınız?

Brezilya’da yaşadığım senelerde BJJ ile bir arkadaşım sayesinde tanıştım. 2005 yılında aktif olarak Gracie Barra Jiu Jitsu ailesine katıldım. 2008 yılının sonuna kadar da BJJ idmanlarına devam ettim. 2009 yılında Türkiye’ye kesin dönüş yaptım ve bir yıl sonra da BJJ’yi ülkeme getirmeye karar verdim. Brezilya’ya geri dönüp Campinas’taki Gracie Barra Premium okulunda eğitmenlik programına katıldım ve Türkiye’ye BJJ eğitmeni olarak geri döndüm.

Konuya ilişkin eğitimlerinizi nerden ve kimlerden aldınız?

BJJ alanında iki profesyonel *Carlos A.Liberi ve *Rodrigo Gonçalves’ten (Farol) eğitim aldım.

Bu alanda dünyanın en iyileri kimler desek?

Ricson Gracie gelmiş geçmiş en iyi BJJ ustasıdır. Roger Gracie 10 kez dünya şampiyonu olmuş en yetenekli sporcudur. Bruno Malfacine, Rafael Mendes, Marcelo Garcia, Marcio Feitosa, Andre Galvao, Alexandre Ribeiro, Romolo Barral, Rodolfo Vieira, Marcus Almeida, Saulo Ribeiro, Bernardo Faria ise sayabileceğim diğer sporculardır.

Jiu Jitsu’nun kelime anlamı nedir?

Jiu Jitsu’nun kelime anlamı ARTE SUAVE yani ZARİF SANAT demektir. Fiziksel olarak zayıf olanın güçlü olana galip gelmesini ifade eder.

Brazilian Jiu Jitsu’nun klasik Jiu Jitsu’dan bir farkı var mı? Yoksa bu spor zaten Brezilya’ya mı özgü?

BJJ ile klasik yani Japon jiu jitsu’su arasında farklar vardır. BJJ tamamen tekniğe dayalıdır ve tekniklerin uygulanması daha kolay olduğundan gücün önemi yoktur. Bugün BJJ’de 4 bine yakın teknik vardır. Japon jiu jitsu’su ise daha çok güce dayalıdır ve teknik sayısı daha azdır.

Jiu Jitsu’nun temel amacı, felsefesi nedir?

Biz BJJ’nin en üst seviye öğretisi ile vücudumuzu, aklımızı ve ruhumuzu eğitmek için çalışıyoruz. BJJ tekniklerini detaylı ve programlı uyguluyor, tekrar ediyoruz. Kazanma ve kaybetme felsefesinin ötesinde biz bu sanatın eğitimini, bireysel gelişimin ve aile ruhunun güçlenmesinin temel taşı olarak görüyoruz.

Vücudunu, aklını ve ruhunu JIU – JITSU ile eğiterek bireysel olarak gelişmek, güçlenmek ve bir aile ruhu ile mücadele etmek ve tüm dikkati ile ileri eğitim tekniklerine ulaşmak bir BJJ öğrencisinin görevidir.

Kimler Jiu Jitsu yapabilir? Yaş grupları nedir?

Her yaştan kadın ve erkeğin yapabileceği bir spor dalı olan BJJ turnuvalarında kilo ve kuşak kategorilerinin yanı sıra yaş kategorileri olup, bu kategoriler 55 yaş üstü kategorisine kadar çıkar.

Dersler ve kademelerden bahseder misiniz? Kuşak sistemi var mı?

Derslerimiz başlangıç seviyesi ile başlar. 16 haftalık bir program ile temel teknikler ve self defense yani öz savunma öğrenilir. Daha sonra ileri seviyeye geçilir ve yeni bir 16 haftalık program başlar. Bu programda BJJ ve judo teknikleri çalışılır. Öğrenci siyah kuşak seviyesine kadar bu şekilde programlı bir şekilde ilerler.

Öğrencinin kuşak sistemi beyaz kuşak ile başlar bir yıl sonra mavi kuşak olur. Mavi kuşakta iki yıl kalır ve mor kuşağa geçilir. Mor kuşağın süresi 1,5 yıldır ve sonra Kahverengi kuşak alınır. Bir yıl kahverengi kuşakta kaldıktan sonra Siyah kuşak alınır. Siyah kuşaktan sonra Siyah-Kırmızı kuşak alabilmek için yaklaşık 31 yıl yanı yedinci dan beklenir ve sonunda Siyah-Kırmızı alınır. Yedi yıl Siyah-Kırmızıda kalınır ve Kırmızı-Beyaz kuşak alınır. Üç yıl da Kırmızı-Beyazda kalınır sonra Kırmızı kuşak hak edilir. Fakat Kırmızı kuşak sadece bu sporun geliştiricilerine verilmiştir. Sadece Gracie ailesi bu kuşağa sahiptir.

 Jiu Jitsu esnasında uyulması gereken özel kurallar var mıdır? Özel bir giysisi var mıdır?

  • Tüm öğrencilerin Kimono (Gi) giymesi, kimononun içine de tişört giymesi zorunludur.
  • Kimononun kirli olması eğitim eşleri için saygısızlık kabul edilir. Bu nedenle kimono temiz tutulmalıdır.
  • Eğitim eşlerinin serbest tekniklerin uygulanması sırasında birbirlerine zarar vermemesi için el ve ayak tırnakları kesilmiş ve temiz olmalıdır.
  • Mindere çıkmadan mücevher, piercing, kordon gibi tüm metal nesnelerin çıkarılması gerekir.
  • Mindere çıkmadan ve minderden inmeden önce eğitmen ve öğrenciler birbirlerine selam verir. (Ders başlarken ve bittiğinde eğitmenin karşısında sıraya geçilir, önce eğitmene, daha sonra minderdeki diğer arkadaşlara selam verilir.)
  • Eğitmen mindere öğrencilerden sonra çıkmış ise ayakta karşılanır ve selam verilir. Eğitmen minderde ise önce eğitmen sonra arkadaşlar kıdemliden başlayarak selamlaşılır.
  • Ders, eğitmen ve öğrencilerin uyum içinde hareket etmesiyle başlar.
  • Eğitmen bir tekniği gösterirken öğrenciler oturarak veya ayakta izler. Teknik gösterilirken konuşulmaz ya da eğitmenin sözü kesilmez.
  • Egzersizler uygulanmaya başlanırken eğitim eşine selam verilir.
  • Derse geç kalan öğrenci mindere çıkmak için eğitmenin iznini bekler.
  • Dersten ayrılmak ya da minderden inmek gerekirse eğitmenden izin istenir.
  • Minderde alçak sesle konuşulur.
  • Minderde saldırgan bir tavır ya da küfür içeren kelimeler kullanılmaz.
  • Ayakkabı, yiyecek vb. mindere sokulmaz.
  • Cep telefonları minder civarında kullanılmaz.

BJJ için uygun kıyafet BJJ gi ya da judo gi olarak adlandırılır.

Eğitimin süresi nedir? Tüm süreci tamamlamak ne kadar zaman alır?

BJJ eğitimi çok uzun yıllara dayalıdır. Kısa sürede öğrenilebilecek bir branş değildir. Gönül verip uzun yıllar çalışılmalıdır. Kuşak sistemi bile bu süreci sizlere gösterebilir, yaklaşık 53 yıldır.

Sizce yaşadığımız dünyada ya da Türkiye’de diyelim, savunma sporlarına kadınların erkeklerden daha fazla mı ihtiyacı var?

İçinde bulunduğumuz şartlara baktığımızda kadın, erkek, çocuk hepimizin kendini savunmayı öğrenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Kadınlar için çok fazla savunma sporu seçeneği var. Neden Jiu Jitsu’yu seçsinler? Farkı nedir?

JJ ile özsavunmanın diğer savunma programlarından farkı;

  • Tekniklerin uygulaması kolaydır.
  • Güce değil tekniğe dayalıdır, bunun için de güçlü ile güçsüzü eşit kılar.
  • Yapılan savunma, sonuç odaklıdır.
  • Jiu Jitsu ile Öz Savunma programında yer teknikleri öğrenilir.
  • Herkes ayakta bir şeyler yapmayı bilir. Çok iyi yumruk ya da tekme atabilirsiniz ama yere düştüğünüzde yer tekniği bilmiyorsanız hiçbir şansınız yoktur.
  • Genelde mücadele ayakta başlar ve yerde biter oysa yer tekniği bilenler için her şey daha yeni başlamıştır.

Ayrıca BJJ, fiziğin olduğu kadar beynin de sağlıklı olmasını sağlar.

  • Tekniklerin serbest uygulanması ile yapılan çalışmalar bütün adaleleri çalıştırarak, nefes kapasitesin arttırır.
  • Uygun pozisyonun elde edilmesi ya da kaybedilmemesi vücudun kontrolüne ve dengenin ya da ağırlık dağılımının kontrolüne dayandığı için sporcu vücuduna daha iyi hakim olmayı öğrenir.
  • Temeli savunma sanatlarına dayanan bu sporu yapmakla sporcu kısa bir zamanda kendini daha güvenli ve güçlü hissetmeye başlar.
  • Satranç gibi zeka gerektiren, vücudunuzun yanında aklınızı da kullanmak zorunda olduğunuz bir sanattır.
  • Baştan, ayak parmağına kadar her kası aktif olarak çalıştırdığından, fiziksel yapılanmayı arttıran çok önemli bir sportif aktivitedir,
  • Diğer savunma sanatlarına kıyasla etkinliği kanıtlanmış bir sanattır.

Temel Jiu Jitsu eğitimini almış bir kursiyer kendini ne ölçüde savunabilir? 

Temel teknikler kişiyi her koşulda korumak için tasarlanmıştır. Programı eksiksiz tamamlamış her birey dışarıda kendini en iyi şekilde savunabilir.

Kaç eğitmeniniz var? Eğitim ücretlerinden bahseder misiniz?

Yetişmiş üç eğitmenim var ve aktif olarak eğitimlerine devam ediyorlar. Grup derslerimizin ortalama ücreti 250-300 TL arasıdır.

Kişilerin Jiu Jitsu eğitmeni olma süreçleri nedir? Siz eğitmen yetiştiriyor musunuz?

      Eğitmen olmak için önce Mavi kuşak sahibi olmalısınız. Sonrasında ise eğitim programları, temel tekniklerin doğru uygulanması ve tüm detayların üzerinde çalışılması gerektiği için kişi eğitmen olmak istediğini bildirdiği andan itibaren eğitimi başlar ve hiç bitmeden devam eder. Ben eğitmenim ama hala yeni şeyler öğreniyorum ve kendi eğitmen kadromla paylaşıyorum ve çalışıyorum.

Kaç şubeyle hizmet veriyorsunuz?

Ben İstanbul Anadolu yakasında 3 farklı dojoda ders veriyorum, eğitmen arkadaşlarımla  beraber toplamda Avrupa ve Anadolu yakasında altı farklı dojoda eğitim veriyoruz.

Çocuklar için BJJ desek?..

ÇOCUKLAR EĞLENİRKEN ÖĞRENİR.

  • Bireysel başarı ilkeleri arasında disiplin, kendine güven, saygı, dürüst olma, takım çalışması ve sorumluluk yer alır.
  • BJJ tüm bu ilkeleri barındırdığı için çocukların bireysel gelişimine destek olur.
  • Savunma sistemini öğrettiği için çocukların kendine olan güvenini yükseltir.
  • Saygı, dürüstlük ve tevazu gösterme gibi pozitif sosyal değerler katar.
  • Takım çalışması gerektirdiğinden çocuklar yardım etmeyi, diğerlerini anlamayı ve beraber çalışmayı öğrenir.
  • Motor becerileri geliştirir, çeviklik ve esneklik kazandırır.
  • Eğlenirken öğrenen çocuklar, BJJ sayesinde spor yaparken kendini savunmayı da öğrenir.

Kadınlar için olan programın içeriği nasıl?

Türkiye’de yaşayan bir kadın, eğer her an her yerde sözlü ya da fiziksel tacize uğrama ihtimalinin bilincindeyse kendini savunması gerektiğinin de farkındadır. Bir kadın bu tür tacizlerden kendini öz savunma teknikleri ile koruyabilir.  Jiu Jitsu tekniklerini içeren öz savunma eğitimi, kadınların kendisini koruması için dünya genelinde tercih edilen bir yöntemdir.

BJJ ile Öz Savunmayı biraz açalım…

Öz savunma, yapılan atağa karşı doğru savunma tekniğini kullanarak atağı bertaraf etmek ve saldırganı yere götürüp, durumu kontrol altına almaktır. Öz savunmada amaç, mümkün olduğunca çabuk sonuca ulaşmak ve doğru zamanlama ile bulunulan yeri hızlıca terk etmektir. Öz savunma ile yapılan atakta, ikinci ya da üçüncü şans yoktur. Bu nedenle ilk denemede gerekli savunmayı yapmak çok önemlidir. Öz savunma teknikleri kullanılırken güce ihtiyaç olmadığı gibi atağı yapan kişinin de ne kadar güçlü olduğunun bir önemi yoktur. Çünkü öz savunma programında yer alan tekniklerin amacı, güçlü ile güçsüzü eşit kılmaktır.

BJJ ile Öz Savunmanın Faydaları neler?

  • Stres altında doğru kararları vermeye alıştırır.
  • Zihinsel faaliyetlerinizi hızlandırır.
  • Reflekslerinizi geliştirmenize katkı sağlar.
  • Bulunduğunuz ortamı analiz edebilme yeteneğinizi geliştirmenize yardımcı olur.
  • Kendinize olan güveninizin artmasını ve kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar.
  • Fiziksel ve psikolojik olarak sizi geliştirir.

BJJ ile Öz Savunma programının kapsamı nedir?

Totalde 12 saatlik bir çalışmadır. Program ayakta ve yerde olmak üzere tasarlanmış teknikleri içerir. Program, uygulanan baskıyla doğru orantılı olarak, kırma, burkma, boğma ve düşürme tekniklerini kapsar. Yaş sınırlaması yoktur.