Yasemin Aslan Bakiri; Camı Sanata Dönüştüren Kadın

camhane, yasemin aslan bakiri, kalkan

Türkiye’nin ilk ve tek cam sanat galerisi Camhane’nin kurucusu O. Cam ve metalin diliyle, hem tarihsel hem de güncel referansları kullanarak sıradışı bir görselliğe imza atıyor. Ülkemizde ‘cam sanatçısı’ kavramının en canlı örneği kendisi. Üstelik cam bilgeliğini tekelinde tutmak gibi bir kibri de yok. Camı seven, camla uğraşmak isteyen herkese kapısı açık. Ve inanın Camhane, içerisine girmeye değer…

Yasemin Hanım, ben sizi çok iyi tanıyorum tabii ancak hala tanımayanlar için kısaca kendinizi anlatır mısınız?

Tabii ki… Öncelikle böyle keyifli bir platformda paylaşım yapıyor olmak çok güzel bir deneyim. Sanata ve sanatçıya değer veren tutumunuz gerçekten etkileyici. Ben Yasemin Aslan Bakiri , 1988’de Mimar Sinan Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik ve Cam Bölümü’nden mezun oldum. The London Institute London College of Printing and Distributive Trades’den “İletişimsel Çalışmalar” alanında Bilgisayar Destekli Üretim diploması aldım.

Eğitimime  İngiltere’de The Surrey Institute of Art & Design University College’ta devam ettim ve 1995’te 3-boyutlu tasarım fakültesinden mezun oldum. Yurtdışında Annette Meech, Christopher Williams, David Taylor ve Fleur Tookey gibi birçok stüdyo cam sanatçısı ile çalışma şansı buldum. Multidisipliner bir çalışma sistemi izlediğimi söyleyebilirim. Sanatsal projelerin yanında kullanıcıya göre şekillenen tasarımlar, endüstriyel tasarım ürünleri, mimari ve iç mimari projelerde cam, metal ve farklı malzemeleri sıklıkla kullanmaktayım.

İstanbul’un çeşitli bölgelerinde Emirgan Parkı, Hidiv kasrı gibi kamusal alanlar için heykel ve enstalasyon projeleri gerçekleştirdik. Anadolu Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Endüstriyel Tasarım Bölümü’nde konuk öğretim görevlisi olarak ders vermekteyim. Çalışmalarımı İstanbul Balat’ta bulunan kurucusu olduğum “Camhane” cam sanat merkezinde sürdürmekteyim.

camhane yasemin aslan bakiri
camhane
yasemin aslan bakiri

Cam sanatına ilişkin kariyeriniz nasıl şekillendi? İlk karma ve kişisel sergileriniz?

Cam malzemeye olan ilgim akedemi yıllarımda Paşabahçe’de yapmış olduğum stajla başladı. Ancak camı bir sanat objesi olarak kullanabileceğimi o zamanlar hayal etmemiştim. Akedemi sonrası bir süre seramikle uğraştım. İleriki yıllarda İtalya’nın Murano adasına gitmem ve ardından da İngiltere’de karşılaştığım bir cam heykel sergisinin üzerine cama aşık oldum ve cam benim için bir sanat malzemesi haline geldi. O sergide hayatımın geri kalanını cam sanatı ile sürdüreceğimi anlamıştım. Ne kadar heycanlandığımı size anlatamam, akabinde cam üzerine İngiltere’de tekrar üniversite eğitimi aldım. Burada bulunduğum süreçte farklı sanatçılarla çalışma imkanı buldum ve bu benim cama daha çok bağlanmamı sağladı.

 Türkiye’ye döndüğümde camın burada çok az kullanıldığını farkettim ve ilk atölyem olan ‘Benim Atölyem’i sanatçı arkadaşım Arzu Çebi ile açtık. O zaman için üniversitelerde cam bölümleri çok azdı, cama ulaşamayan yetişkinlere cam sanatı ile buluşma imkanı sağladık. Daha sonra Üsküdar’daki atölyeyi kapatıp tamamiyle cam ile ilgili bir atölye açma fikri geliştirdim ve 2005’te Camhane ile yoluma devam ettim. İlk cam karma sergim MSÜ Resim Heykel Müzesi’nde 1986’da ‘Günümüz Sanatçıları’, ilk kişisel sergim ise İngiltere West Midland’da ‘Glass of 96’  dır.

Camhane’nin marka öyküsü nasıl gerçekleşti?

İstanbul Büyük Şehir Belediyesi’nin duyarlı girişimi ile atıl bir halde bulunan binanın restorasyonu yapıldı ve tarihi bina 2005 yılında Fener /Balat’ta yok olmaktan kurtarılarak camseverler ile hayat buldu. Camhane, Türkiye’nin ilk ve tek cam sanat galerisi olması özelliği ile sistematik açıdan diğer işletmelerden farklı bir yol izlemekte. Sanat galerisi, tasarım ofisi, artshop, atölye kavramlarının iç içe geçtiği ve kurumlarla sosyal projelerin gerçekleştirildiği organik bir yapı olma özelliğini taşıyor. Pazar günleri hariç haftanın her günü sabah 9:00 ile akşam 19:00 arası kamuya açık olan müze tadındaki bina sanatseverlerin cama ulaşmasını sağıyor, zaman zaman da galeriler farklı sanatçıların sergilerine ev sahipliği yapmakta. Camhane artshop’ta kendi üretimimiz olan ürünlerin satışını gerçekleştirmekteyiz. Ofis bölümümüzde daha öncede bahsettiğim gibi farklı alanlarda proje bazlı çalışmalar yapmaktayız. Atölyemizde cama ilgi duyan cam severlerle workshop’lar düzenlemekteyiz. Binanın her köşesinden soluyabildiğiniz tarihi doku kurumsal kimliğimize de katkı sağlayan yegane etkendi. Kültür mirasımız olan cam sanatını, nesillerdir ayakta kalmayı başarmış bu yapıda sanatseverlerle buluşturmak markamızın doğal yollardan büyümesine imkan tanıdı.

Camhane bünyesinde başka sanatçılar yetişiyor mu?

Evet, çeşitli üniversitelerden ve çeşitli branşlarda yılda 10 stajyere çalışma imkanı sağlıyoruz. Bu kapsamda mezun olan ve bu sanatta ilerlemek isteyen kişiler bizimle olan çalışmalarından dolayı cam sanatı ile bağ kurma şansı yakalıyorlar. Bizimle çalışan yeni mezun tasarımcı ve sanatçılar Camhane sanat merkezinde tecrübe kazanıp işlerini sergileme olanağı buluyorlar.

camhane, yasemin aslan bakiri

Amatörlere yönelik atölye çalışmalarınız var mı?

Evet var. Camhane sanat merkezinin önemli etkinliklerinden biri de workshop çalışmalarımız. Cam sanatının sanatseverlerle buluşması adına bu bizim hassasiyetle yaklaştığımız projelerden biri. Biz burada füzyon tekniği ile çalışmalar yapıyoruz. Galerileri gezmeye gelenler genelde cam sanatına yoğun ilgi duyduklarını ancak bunun ile ilgili ne kadar uğraşsalar da yetersiz kalacaklarını düşündükleri için camdan uzak durduklarını ifade ediyorlar. Biz bu önyargının kırılması adına ilgi duyan herkesi workshop’larımıza davet ediyoruz. Oldukça keyifli bir yarım günün ardından cam sanatına yaklaşımınızın daha farklı olacağının garantisini veriyoruz. Programımız şu şekilde :

*Camhanenin gezilmesi, galerilerin ve eserlerin tanıtımı

*Füzyon tekniği ile soğuk camla çalışarak, cam kesme, yerleştirme malzeme kullanımı, boyama, desen çalışması ve fırınlama konusunda bilgilendirme ve daha sonra atölye çalışması.

*Çay saati

*Çalıştay bitiminde 24 saat sonra fırından çıkan ürünler paketleri ile size teslim edilmekte.

Ayrıca kamu ve özel sektörlerle iş birliği yaparak cam sanatını hiç tatmamış bireylerin deneyimlermelerine yardımcı oluyoruz.

Şu sıralar bir projeniz var mı? Ya da yakın zamanlı bir sergi?

Aslında sürekli farklı projelerimiz oluyor. Yakın zamanda Tasarım Tomtom Sokak’ta ve  İstanbul Tasarım Haftası etkinliklerinde yer aldık. Oldukça yoğun geçen bu süreç bizim için çok keyifliydi. Kamusal alandaki bir parkta 3 metre ebatında metal ve cam malzemenin buluştuğu devam etmekte olan bir enstalasyon çalışmamız var. Aynı zamanda Almanya Frankfurt yakınlarında 2017 yılı için  özel bir müzede sergi hazırlığındayız.

camhane, yasemin aslan bakiri
camhane, yasemin aslan bakiri

Kadın bizim odak noktamız, mottomuz ise keyif. Bigoody olarak hayatı kadınlar için biraz daha keyifli hale getirmeye çabalıyoruz. Sanatla uğraşmanın keyfi çok özel illa ki. Sanat ve kadına ilişkin neler söylemek istersiniz?

Kadınlık tarihi Paleolitik dönemin karanlık çağlarında başlar. Yerleşik düzene geçilir, antik dönemler yaşanır, ilk, orta, yakın ve modern çağlar birbirini izler. Bu süreklilikte tarihin akmasına, coğrafyaların değişmesine, teknolojilerin ilerlemesine rağmen kadınların rolleri değişmez. Kadın biyolojik kaderi gereği doğurur, canı pahasına üretir, besler, sabreder, sever. Ama buna rağmen bazen kamusal hayattan dışlanır; bazen bilginin nesnesi olarak kullanılır; bazen farklı dinsel ve kültürel geleneklerden insanlar arasında asimilasyon ve mübadele konusu iken, bazen toplumsal cinsiyetin, sosyal ilişkilerin can alıcı bileşeni olur.

Sanat ve kadının bir toplumda gördüğü değer çoğunlukla birbirine paralellik gösterir. Bir ülkede sanata verilen değer ne kadar fazlaysa kadın da o toplumda o kadar değer görür. Bu iki hassas unsur birbirini besler nitelik taşır. Kadın doğanın zarif aynı zamanda güçlü, bir çok dengeyi içinde barındıran yanını ruhunun güzelliği, saflığı ve zekasının keskinliğiyle dışarı yansıtmayı ustalıkla başarmıştır. Her sanat dalında bu esintiyi görmek mümkündür.

Kadının eli sanata dokunmaz, ruhu ona akmaz, fikirleri kendi bünyesinde hapis kalırsa sanattan söz edilemez. Çünkü sanat kadının bakış açısına ihtiyaç duyar, onsuz sanat sadece yalın ve vasat kalır. İçinde büyütebildiği can gibi eserlerini de içinde büyütür  dünyaya getirir, her haliyle korunması ve her yerde görülmesi için geleceğe mirasını sunar…
Sanat insanın doğa içinde sürüp gitmesidir. İbn-sina.
Sanattaki gerçeğin sırrına ulaşmak öz varlığa bırakmaktır. Waldis

Cam sanatı ve kadına metaforik bağlamda yaklaşacak olursak malzemenin naifliği kırılganlığı kadın ruhunu yansıtır. Saydamlığı, geçirgenliği, kadının anaçlığını, saflığını, fedakarlığını simgeler…

camhane, yasemin aslan bakiri
camhane, yasemin aslan bakiri

Cam sanatı ve keyif biraraya gelince ne ifade ediyor size?

Cam sanatı başlı başına bir keyif unsuru benim için.  Üretme sürecinde zaman zaman zorluklarla karşılaşsam da yaptığım işten her zaman keyif aldım. Günümüzde çoğu insanın işiyle ya da yaşamı ile ilgili genel sorunu bu aslında ‘keyif almamak’. Bazen ait olmadığımız yerde, yanlış uğraşla meşgul olduğumuzu bildiğimiz halde hayat bizi buna devam etmeye zorlar. Bunu farkettiğimiz anda rotamızı değiştirsek, uğraşlarımızdan, dolayısıyla hayattan keyif almaya başlayacağız. Ben bunun farkındalığını hayatımın ilk yıllarında yakaladım ve rotamı  bu yöne çevirerek devam ettirdim.

Cam malzemenin saydamlığı, geçirgenliği ve değişkenliği ile deneyimlediğim, hiç biri birbirinin aynı olmayan deneysel çalışmalarım  benim için oldukça özel. Estetik ve fonksiyonellik kadar tinsel işlev ve metaforik yaklaşımlar da yine önem verdiğim konular arasında. Bu tarz fikirleri de elbette ki ancak keyif aldığınız bir durumda üretebilirsiniz.